🐍

Python String Advanced

split(), join(), f-stringlar, startswith(), endswith()

Ilg'or String metodlari bilan tanishing

split() metodi

Stringni bo'laklarga ajratish uchun ishlatiladi

string.split(separator, maxsplit)

Asosiy misollar:

# Oddiy split
matn = "olma,nok,uzum,shaftoli"
mevalar = matn.split(",")
print(mevalar)  
# ['olma', 'nok', 'uzum', 'shaftoli']

# Bo'sh joy bo'yicha split (default)
gap = "Salom dunyo Python"
sozlar = gap.split()
print(sozlar)  
# ['Salom', 'dunyo', 'Python']

# Cheklangan split
matn = "a-b-c-d-e"
natija = matn.split("-", 2)
print(natija)  
# ['a', 'b', 'c-d-e']
            

💡 Maslahat: Agar separator ko'rsatilmasa, Python barcha bo'sh joylarni (space, tab, newline) separator sifatida ishlatadi.

join() metodi

List elementlarini bitta stringga birlashtiradi

separator.join(iterable)

Turli xil misollar:

# Oddiy join
mevalar = ['olma', 'nok', 'uzum']
natija = ", ".join(mevalar)
print(natija)  
# "olma, nok, uzum"

# Turli ajratgichlar bilan
sozlar = ['Python', 'juda', 'ajoyib']
print(" ".join(sozlar))   # "Python juda ajoyib"
print("-".join(sozlar))   # "Python-juda-ajoyib"
print("".join(sozlar))    # "Pythonjudaajoyib"

# Raqamlar bilan
raqamlar = ['1', '2', '3', '4']
print("-".join(raqamlar))  # "1-2-3-4"
            

🔄 split() va join() birgalikda:

matn = "Python,Java,C++,JavaScript"
tillar = matn.split(",")
yangi_matn = " | ".join(tillar)
print(yangi_matn)  # "Python | Java | C++ | JavaScript"
                

f-stringlar (f-string literals)

Python 3.6+ da eng zamonaviy string formatlash usuli

f"Matn {o'zgaruvchi} davomi"

Asosiy misollar:

# Oddiy o'zgaruvchilar
ism = "Ali"
yosh = 25
print(f"Mening ismim {ism}, yoshim {yosh}")
# "Mening ismim Ali, yoshim 25"

# Hisoblashlar
a, b = 10, 5
print(f"{a} + {b} = {a + b}")
# "10 + 5 = 15"

# Metodlarni chaqirish
ism = "python"
print(f"Katta harflar: {ism.upper()}")
# "Katta harflar: PYTHON"
            

Formatlar bilan:

# Raqamlarni formatlash
narx = 1234.567
print(f"Narx: {narx:.2f} so'm")  
# "Narx: 1234.57 so'm"

# Foizlar
foiz = 0.85
print(f"Natija: {foiz:.1%}")  
# "Natija: 85.0%"
            

startswith() metodi

String ma'lum belgilar bilan boshlanadimi tekshiradi

string.startswith(prefix, start, end)

Turli xil misollar:

matn = "Python dasturlash tili"

# Oddiy tekshirish
print(matn.startswith("Python"))    # True
print(matn.startswith("Java"))      # False

# Bir nechta variantni tekshirish
print(matn.startswith(("Python", "Java", "C++")))  # True

# Ma'lum pozitsiyadan boshlab
print(matn.startswith("dastur", 7))  # True
            

🔍 Amaliy misol - URL tekshirish:

def url_tekshir(url):
    if url.startswith(("http://", "https://")):
        return "To'g'ri URL"
    return "Noto'g'ri URL"

print(url_tekshir("https://python.org"))  # To'g'ri URL
                

endswith() metodi

String ma'lum belgilar bilan tugaydimi tekshiradi

string.endswith(suffix, start, end)

Turli xil misollar:

fayl = "document.pdf"

# Oddiy tekshirish
print(fayl.endswith(".pdf"))     # True
print(fayl.endswith(".txt"))     # False

# Bir nechta kengaytma
print(fayl.endswith((".pdf", ".doc", ".txt")))  # True

# Ma'lum oraliqni tekshirish
matn = "Python dasturlash"
print(matn.endswith("dastur", 0, 13))  # True
            

📁 Amaliy misol - Fayl filtrlash:

fayllar = ["doc.pdf", "music.mp3", "photo.jpg", "code.py"]

# Rasm fayllarini topish
rasm_fayllar = [f for f in fayllar if f.endswith((".jpg", ".png"))]
print(rasm_fayllar)  # ['photo.jpg']
                

Amaliy misollar

Barcha metodlarni birgalikda ishlatish

1. CSV ma'lumotlarni qayta ishlash:

csv_matn = "Ali,25,Toshkent\nVali,30,Samarqand\nGuli,22,Buxoro"
qatorlar = csv_matn.split('\n')

for qator in qatorlar:
    ism, yosh, shahar = qator.split(',')
    print(f"Ismi: {ism}, Yoshi: {yosh}, Shahri: {shahar}")
            

2. Email validatsiya:

def email_tekshir(email): if email.endswith(("@gmail.com", "@mail.ru", "@yandex.com")): return f"{email} - to'g'ri email" return f"{email} - noto'g'ri email" print(email_tekshir("[email protected]"))

3. Fayl nomi generatori:

def fayl_nomi_yarat(nom, kengaytma):
    if not nom.endswith(f".{kengaytma}"):
        return f"{nom}.{kengaytma}"
    return nom

print(fayl_nomi_yarat("document", "pdf"))  # document.pdf
            

Xulosa

📊 Asosiy metodlar:

split() - stringni bo'laklarga ajratish
join() - listni stringga birlashtirish
f-stringlar - zamonaviy formatlash
startswith() - boshlanish tekshirish
endswith() - tugash tekshirish

💡 Muhim xususiyatlar:

Barcha metodlar yangi string qaytaradi
Asl string o'zgarmas qoladi
Tuple bilan bir nechta variant tekshirish mumkin
f-stringlar eng tez va oson usul

🚀 Keyingi qadamlar:

Bu metodlarni turli loyihalarda qo'llang
Regex bilan birgalikda ishlatishni o'rganing
Performance optimizatsiyasi ustida ishlang
Real loyihalarda amaliy misollar yarating

🎉 Rahmat! Savollar bormi?