🐍 Python String Metodlari

Slicing, Concatenation, upper(), lower(), replace()

👨‍🏫 Ustoz: Professional Python Developer

⏱️ Dars davomiyligi: 120 daqiqa (2 soat)

🎯 Maqsad: String metodlarini puxta o'rganish

📋 Dars rejasi

1. Kirish va String asoslari 25 min
2. Slicing va Concatenation 25 min
3. upper() va lower() metodlari 10 min
4. replace() metodi 15 min
5. Amaliy mashqlar 30 min
6. Xulosa va uy vazifasi 15 min

🚀 Bu dars sizga nimani beradi?

Python stringlari bilan professional darajada ishlash ko'nikmasi!

📚 String asoslari

String nima?

String - bu harflar, so'zlar yoki jumlalardan iborat ma'lumot turi

ism = "Ali"
xabar = 'Salom, dunyo!'

print(ism)   # Ali
print(xabar) # Salom, dunyo!
                    

String uzunligi va indekslar

matn = "Python"
print(len(matn))  # 6

# Indekslar 0 dan boshlanadi
print(matn[0])  # P
print(matn[1])  # y
                    

💡 Savol: "Dasturlash" so'zining uzunligi nechta?

✂️ Slicing (Kesish)

Stringning bir qismini olish uchun [boshlang'ich:oxirgi] sintaksisidan foydalanamiz

matn = "Salom, Python!"

print(matn[0:5])  # Salom
print(matn[7:13]) # Python

# Boshidan oxirigacha
print(matn[:5])   # Salom
print(matn[7:])   # Python!

# Teskari indekslar
print(matn[-7:])  # Python!
            

⚠️ Muhim eslatma:

Oxirgi indeks natijaga kirmaydi! [0:5] = 0, 1, 2, 3, 4

🔗 Concatenation (Birlashitirish)

Stringlarni birlashtirish uchun + belgisidan foydalanamiz

ism = "Nodir"
xabar = "Salom, " + ism + "!"
print(xabar)  # Salom, Nodir!

# Bo'sh joyga e'tibor bering!
a = "Salom"
b = "Dunyo"
print(a + b)        # SalomDunyo
print(a + " " + b)  # Salom Dunyo
            

🎯 Mashq: O'z ismingiz va sevimli so'zingizni birlashtirib, dastlabki 3 harfini kesib oling!

🔤 upper() va lower() metodlari

Katta va kichik harfga aylantirish

matn = "salom, Python!"

print(matn.upper())  
# SALOM, PYTHON!

print(matn.lower())  
# salom, python!

print(matn.capitalize())  
# Salom, python!
                    

Muhim xususiyat

Bu metodlar asl matnni o'zgartirmaydi, yangi natija qaytaradi!

matn = "salom"
matn = matn.upper()
print(matn)  # SALOM
                    

💪 Tez mashq: "Dasturlash qiziqarli" jumlasini katta va kichik harfga aylantiring!

🔄 replace() metodi

String ichidagi so'zlarni almashtirishning eng oson usuli

matn = "Salom, Python!"
yangi_matn = matn.replace("Python", "Dunyo")
print(yangi_matn)  # Salom, Dunyo!

# Bir nechta o'zgarishi
matn = "Salom, salom, salom!"
yangi = matn.replace("salom", "xayr")
print(yangi)  # Xayr, xayr, xayr!
            

⚠️ Katta-kichik harflarga sezgir!

matn = "SALOM, Python!"
yangi = matn.lower().replace("salom", "xayr")
print(yangi)  # xayr, python!
                

🛠️ Amaliy mashq 1: Slicing + Concatenation

Vazifa: Ism va so'zni birlashtiring, keyin dastlabki 5 harfini oling

ism = "Zilola"
soz = "Python"
birlashma = ism + " " + soz

print(birlashma)      # Zilola Python
print(birlashma[:5])  # Zilol
            

👨‍💻 Sizning navbatingiz: O'z ismingiz bilan sinab ko'ring!

⏰ Vaqt: 10 daqiqa

🛠️ Amaliy mashq 2: upper(), lower(), replace()

Vazifa: "Men Python o'rganaman" jumlas bilan ishlang

jumla = "Men Python o'rganaman"

# 1. Katta harfga
print(jumla.upper())
# MEN PYTHON O'RGANAMAN

# 2. Kichik harfga
print(jumla.lower())
# men python o'rganaman

# 3. Python ni Java ga o'zgartirish
print(jumla.replace("Python", "Java"))
# Men Java o'rganaman
            

🛠️ Amaliy mashq 3: Kombinatsiya

Barcha metodlarni birga ishlatamiz!

ism = "Sardor"

# 1. Uzunligini topish
print(len(ism))          # 6

# 2. Dastlabki 3 harfini kesish
print(ism[:3])           # Sar

# 3. Katta harfga aylantirish
print(ism.upper())       # SARDOR

# 4. 'a' ni 'o' ga almashtirish
print(ism.replace("a", "o"))  # Sordor
            

🏠 Uy vazifasi

1-vazifa: "Bugun dars juda qiziqarli edi" jumlas bilan:

Katta harfga aylantiring
"qiziqarli" ni "foydali" ga almashtiring
Dastlabki 5 harfini kesib oling

2-vazifa:

O'z ismingiz va sevimli darsingizni birlashtiring
Natijani kichik harfga aylantiring

3-vazifa:

"Python dasturlash tili" da "dasturlash" ni "programmalash" ga almashtiring

🎉 Xulosa

Nimalarni o'rgandik:

✂️ Slicing - matnni kesish
🔗 Concatenation - birlashtirish
🔤 upper(), lower() - harflarni o'zgartirish
🔄 replace() - so'zlarni almashtirish

Keyingi dars:

Python String Advanced:

split(), join()
f-stringlar
startswith(), endswith()

🚀 Tabriklaymiz! Siz Python String ustasi bo'ldingiz!

Savollaringiz bo'lsa, keyingi darsda so'rang! 😊