📚 Python Standart Kutubxonalari

os, sys, random, math modullari bilan tanishuv

Vaqt taqsimoti

Kirish va kutubxonalarga kirish - 20 daqiqa
os va sys modullari bilan ishlash - 25 daqiqa
random va math modullari bilan ishlash - 20 daqiqa
Amaliy mashqlar - 25 daqiqa
Xulosa va uy vazifasi - 20 daqiqa
Qayta aloqa va savollar - 10 daqiqa

Jami: 120 daqiqa (2 soat) 🕐

🤔 Standart Kutubxonalar

Standart kutubxona nima?

Bu Python bilan birga keladigan, dasturchilarga tayyor funksiyalar va vositalar taqdim etadigan modullar to‘plami.

os — operatsion tizim bilan ishlash.

sys — tizim bilan bog‘liq operatsiyalar.

random — tasodifiy sonlar va tanlovlar uchun.

math — matematik hisob-kitoblar uchun.

import math

print(math.pi) # 3.141592653589793

🎯 Maqsad: Vaqtni tejash va kodni soddalashtirish!

📁 `os` Moduli

Operatsion Tizim bilan Ishlash

Fayllar va papkalarni boshqarish, joriy papkani bilish va boshqa tizim operatsiyalari uchun ishlatiladi.

import os

# Joriy papkani ko‘rish
print(os.getcwd())

# Joriy papkadagi fayllarni ro‘yxat sifatida ko‘rish
print(os.listdir())

# Yangi papka yaratish
os.mkdir("yangi_papka")

# Faylni nomini o'zgartirish
os.rename("eski_fayl.txt", "yangi_fayl.txt")
                

💻 `sys` Moduli

Python Interpretatori bilan Ishlash

Bu modul dasturga uzatilgan argumentlarni olish va dasturdan chiqish kabi operatsiyalar uchun ishlatiladi.

import sys

# Python versiyasini bilish
print(sys.version)

# Dastur argumentlarini olish
print(sys.argv)

# Dasturdan chiqish
print("Dastur boshlandi...")
sys.exit()
print("Bu qator ishlamaydi!")
                

🎲 `random` Moduli

Tasodifiy Tanlov va Sonlar

Tasodifiy sonlar generatsiyasi, ro'yxatdan tanlov va ro'yxatni aralashtirish uchun ishlatiladi.

import random

# Tasodifiy butun son (1-10)
print(random.randint(1, 10))

# Tasodifiy haqiqiy son (0.0-1.0)
print(random.random())

# Ro'yxatdan tasodifiy tanlov
mevalar = ["Olma", "Banan", "Anor"]
print(random.choice(mevalar))

# Ro'yxatni aralashtirish
random.shuffle(mevalar)
print(mevalar)
                

➕ `math` Moduli

Matematik Hisob-Kitoblar

Bu modul matematik funksiyalar, doimiy qiymatlar (pi, e) va trigonometrik amallar uchun ishlatiladi.

import math

# Ildiz
print(math.sqrt(16))

# Faktorial
print(math.factorial(5))

# Pi soni
print(math.pi)

# 45 gradusning kosinusi
print(math.cos(math.radians(45)))
                

🏋️ Amaliy Mashqlar

Mashq 1: `os` va `sys`

`os` bilan joriy papkadagi fayllar ro‘yxatini chiqarish.
`sys` bilan Python’ning yo‘lini (`sys.path`) chiqarish.

Mashq 2: `random` va `math`

`random` bilan 1-20 tasodifiy son chiqarish.
`math` bilan 9 ning ildizi va 45 gradus kosinusini hisoblash.

🎯 Xulosa va 🏠 Uy Vazifasi

Bugun o'rgandik:

✅ `os`, `sys`, `random`, `math` modullari va ularning asosiy funksiyalari.

Uy vazifasi:

`os` bilan joriy papka, `sys` bilan Python versiyasini chiqaring.
`random` bilan 1-50 oralig'idagi tasodifiy son va davlat tanlang.
`math` bilan 6! va 25 ning ildizini hisoblang.

Keyingi dars: Loyiha Ishi 1: Do‘kon Dasturi 🛒

🗣️ Savollar va Qayta Aloqa

Savollaringiz bormi? 🤔

Rahmat! 👏

Eslab qoling: Modullar - bu kodni tartibli va samarali qilish uchun asosiy vosita.