⬅️ Bosh sahifaga

1 / 16

🐍 Python Sintaksisi

1-dars: Asoslar

Izohlar • O'zgaruvchilar • Sonlar • Matnlar • Boolean • Casting

25 daqiqa

🐍 Python nima?

Python - bu dasturlash tili!

🎮 O'yinlar yasash, 🤖 sun'iy intellekt, 📱 ilova yasash, 🌐 veb-saytlar yaratish uchun ishlatiladi.

Python nima uchun mashhur? 🌟

📖 O'qish va yozish oson
🚀 Tez o'rganiladi
💪 Kuchli imkoniyatlarga ega
🌍 Butun dunyoda ishlatiladi

print("Salom, Python dunyosi! 👋")

Salom, Python dunyosi! 👋

25 daqiqa

💬 Izohlar (Comments) nima?

Izoh - bu kodni tushuntirish uchun yoziladigan matn. Kompyuter uni o'qimaydi! 🤖❌

Nima uchun kerak? 🤔

📝 Kodni tushunish uchun
👥 Boshqalar uchun izoh qoldirish
🧠 Keyinroq o'zingiz uchun eslatma

💡 Maslahat: Har doim kodni izohlab yozing - bu yaxshi dasturchi odati!

25 daqiqa

# Izoh turlari

1️⃣ Bir qatorli izoh (#)

# Bu yerda yoshimni saqlayapman
yosh = 16

print("Mening yoshim:", yosh)  # Bu yerda yoshni chiqarib beraman
            

2️⃣ Ko'p qatorli izoh (''' yoki """)

'''
Bu dastur talabaning ma'lumotlarini
saqlaydi va ekranga chiqaradi.
Muallif: Ahmad
Sana: 2025 yil
'''

"""
Bu ham ko'p qatorli izoh.
Ikkalasi ham bir xil ishlaydi!
"""
            

5 daqiqa

🏋️ Izohlar mashqi

🎯 Topshiriq (5 daqiqa):

Quyidagi kodga izohlar qo'shing:

ism = "Ali"
yosh = 17
sinf = 11

print("Talaba:", ism)
print("Yoshi:", yosh)
print("Sinfi:", sinf)
                

Maqsad: Har bir qator nima qilayotganini izohlab yozing!

🔥 Qo'shimcha: O'z ismingiz bilan mashq qiling!

25 daqiqa

📦 O'zgaruvchilar (Variables)

O'zgaruvchi - bu ma'lumot saqlash uchun joy! 📦

Xuddi telefondagi kontaktlar kabi - har birida nom va raqam bor.

Qanday yaratiladi? ⚡

# O'zgaruvchi_nomi = qiymat
ism = "Jasur"
yosh = 15
bo'yi = 165.5
            

💡 Eslab qoling: = belgisi "tenglik" emas, "qiymat berish" demak!

25 daqiqa

📝 O'zgaruvchi nomlarining qoidalari

✅ To'g'ri nomlar:

ism = "Ahmad"
yosh1 = 16
sinf_raqami = 10
_maxfiy_son = 123
            

❌ Noto'g'ri nomlar:

# 1ism = "Ahmad"        # Raqam bilan boshlanmaydi!
# sinf-raqami = 10      # Tire ishlatilmaydi!
# mening yosh = 16      # Bo'sh joy bo'lmaydi!
            

🎯 Maslahat: Nom o'zbekcha yoki inglizcha bo'lishi mumkin, lekin tushunarli bo'lsin!

25 daqiqa

🖨️ print() bilan chiqarish

print() - ekranga yozish uchun ishlatiladi 📺

# O'zgaruvchilarni yaratamiz
ism = "Dilnoza"
yosh = 14
maktab = "25-maktab"

# Ularni chiqaramiz
print("Mening ismim:", ism)
print("Yoshim:", yosh)
print("Maktabim:", maktab)
            

Mening ismim: Dilnoza Yoshim: 14 Maktabim: 25-maktab

5 daqiqa

🏋️ O'zgaruvchilar mashqi

🎯 Topshiriq (5 daqiqa):

O'zingiz haqingizda ma'lumot saqlang va chiqaring:

# Bu yerga o'z ma'lumotlaringizni yozing
ism = "?"
yosh = ?
sevimli_rang = "?"
sevimli_fan = "?"

# Ularni chiqaring
print("Ismim:", ism)
# Qolganlarini ham yozing...
                

Bonus: Sevimli o'yin, sport, ovqat haqida ham qo'shing! 🎮🏃‍♂️🍕

10 daqiqa

🔢 Sonlar (Numbers)

Python'da 2 xil son bor:

int - butun sonlar (1, 5, -10)

float - kasr sonlar (3.14, -2.5)

# Butun sonlar (int)
yoshim = 16
sinf = 10
bahom = 5

# Kasr sonlar (float)
boyim = 165.5
vaznim = 50.2
temperatura = 36.6
            

🔍 Qiziq: Python avtomatik ravishda son turini aniqlaydi!

10 daqiqa

➕➖✖️➗ Matematik amallar

a = 10
b = 3

print("Qo'shish:", a + b)      # 13
print("Ayirish:", a - b)       # 7
print("Ko'paytirish:", a * b)  # 30
print("Bo'lish:", a / b)       # 3.333...
print("Butun bo'lish:", a // b) # 3
print("Qoldiq:", a % b)        # 1
            

Amallar:

/ - oddiy bo'lish (har doim float qaytaradi)
// - butun bo'lish
% - qoldiqni topish

3 daqiqa

🏋️ Sonlar mashqi

🎯 Tez mashq (3 daqiqa):

Kalkulyator yasang:

# Ikki son yarating
son1 = 25
son2 = 7

# Barcha amallarni bajaring va chiqaring
print("Qo'shish:", ?)
print("Ayirish:", ?)
print("Ko'paytirish:", ?)
print("Bo'lish:", ?)
print("Qoldiq:", ?)
                

Bonus: O'z yoshingiz va do'stingiz yoshini qo'shing! 👫

30 daqiqa

📝 Matnlar (Strings)

String - bu matn saqlash uchun!

Har qanday harf, raqam, belgi bo'lishi mumkin 🔤

# Turli xil stringlar
ism = "Aziza"
manzil = 'Toshkent, Chilonzor'
gap = "Men Python o'rganyapman! 🐍"
raqam_string = "123"  # Bu matn, son emas!

print(ism)
print(manzil)
print(gap)
            

💡 Eslab qoling: ' yoki " ishlatishingiz mumkin, ikkalasi ham bir xil!

30 daqiqa

🛠️ String methodlari

ism = "jasur"
gap = "PYTHON AJOYIB!"

# Matnni o'zgartirish
print(ism.upper())        # JASUR
print(gap.lower())        # python ajoyib!
print(ism.capitalize())   # Jasur

# Matn uzunligi
print(len(ism))          # 5
print(len(gap))          # 13
            

Foydali methodlar:

.upper() - barchasi katta harf
.lower() - barchasi kichik harf
.capitalize() - birinchi harf katta
len() - uzunligini beradi

30 daqiqa

🔍 String indekslash

Stringdagi har bir harfning o'z raqami (indeksi) bor! 📍

ism = "Ahmad"
#     01234  (indekslar)

print(ism[0])    # A
print(ism[1])    # h
print(ism[2])    # m
print(ism[-1])   # d (oxirgi harf)
print(ism[-2])   # a (oxiridan ikkinchi)

# Bo'lak olish
print(ism[0:3])  # Ahm
print(ism[1:4])  # hma
            

🎯 Eslab qoling: Indeks 0 dan boshlanadi, 1 dan emas!

7 daqiqa

🏋️ Matnlar mashqi

🎯 Amaliy mashq (7 daqiqa):

String bilan o'ynang:

# O'z ismingizni yozing
mening_ismim = "?"

# Quyidagilarni chiqaring:
print("Mening ismim:", ?)
print("Katta harflar bilan:", ?)
print("Birinchi harfi:", ?)
print("Oxirgi harfi:", ?)
print("Uzunligi:", ?)
                

Ijodiy qism: Sevimli she'r qatori yoki maqol bilan ham sinab ko'ring! 📚

15 daqiqa

✅❌ Boolean (Mantiqiy qiymatlar)

Boolean - faqat 2 ta qiymat:

True - rost, to'g'ri ✅

False - yolg'on, noto'g'ri ❌

# Boolean qiymatlar
yaxshi_baho = True
kech_qoldi = False
uy_vazifa_tayyor = True

print("Yaxshi bahom bor:", yaxshi_baho)
print("Kech qoldim:", kech_qoldi)
print("Uy vazifa tayyor:", uy_vazifa_tayyor)
            

🔤 Diqqat: True va False katta harf bilan yoziladi!

15 daqiqa

⚖️ Solishtirish amalları

yoshim = 16
do'st_yoshi = 15

print(yoshim > do'st_yoshi)     # True
print(yoshim < do'st_yoshi)     # False
print(yoshim == do'st_yoshi)    # False
print(yoshim != do'st_yoshi)    # True

# Matn bilan ham ishlaydi
ism1 = "Ali"
ism2 = "Vali"
print(ism1 == ism2)             # False
            

Solishtirish belgilari:

> - katta
< - kichik
== - teng
!= - teng emas

15 daqiqa

🤔 if/else bilan qaror qabul qilish

yosh = 16

if yosh >= 16:
    print("Siz haydovchilik guvohnoma olishingiz mumkin! 🚗")
else:
    print("Haydovchilik uchun hali yoshsiz 😊")

# Baho tekshirish
baho = 5

if baho == 5:
    print("Ajoyib! A'lo baho! 🌟")
else:
    print("Yaxshi, lekin yaxshiroq bo'lishi mumkin! 💪")
            

🎯 Real hayot: Boolean qiymatlar ko'p holatlarda qaror qabul qilish uchun ishlatiladi!

5 daqiqa

🏋️ Boolean mashqi

🎯 Mini mashq (5 daqiqa):

O'z ma'lumotlaringiz bilan Boolean yarating:

mening_yoshim = ?
sinfdosh_yoshi = ?

# Solishtiring
men_kattaman = mening_yoshim > sinfdosh_yoshi
print("Men kattaman:", men_kattaman)

# Sevimli fani bilan
sevimli_fan = "Matematika"
print("Matematika sevimli fanim:", sevimli_fan == "Matematika")
                

Ijodiy: Sport, o'yin, ovqat haqida ham Boolean yarating! ⚽🎮🍕

15 daqiqa

🔄 Casting (Tur almashtirish)

Casting - bu ma'lumot turini o'zgartirish!

Masalan: matnni songa, sonni matnga aylantirish 🔄

# Matnni songa
yosh_matn = "16"
yosh_son = int(yosh_matn)
print("Matn:", yosh_matn, "Turi:", type(yosh_matn))
print("Son:", yosh_son, "Turi:", type(yosh_son))

# Sonni matnga
baho = 5
baho_matn = str(baho)
print("Son:", baho, "Turi:", type(baho))
print("Matn:", baho_matn, "Turi:", type(baho_matn))
            

💡 Nima uchun kerak: Foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlar bilan ishlash uchun!

15 daqiqa

🛠️ Casting funksiyalari

# int() - butun songa
print(int("123"))      # 123
print(int(45.7))       # 45
print(int(True))       # 1

# float() - kasr songa
print(float("3.14"))   # 3.14
print(float(42))       # 42.0
print(float(False))    # 0.0

# str() - matnga
print(str(123))        # "123"
print(str(3.14))       # "3.14"
print(str(True))       # "True"
            

Asosiy funksiyalar:

int() - butun songa
float() - kasr songa
str() - matnga

15 daqiqa

⚠️ Casting xatoliklari

Diqqat! Ba'zi castinglar xatolikka olib kelishi mumkin! 🚨

# Bu ishlamaydi! ❌
# print(int("salom"))     # Xatolik!
# print(int("12.3"))      # Xatolik!

# Bu ishlaydi! ✅
print(int("123"))         # 123
print(float("12.3"))      # 12.3
print(str(456))          # "456"

# Float orqali int qilish
print(int(float("12.3"))) # 12
            

🎯 Maslahat: Har doim ma'lumot to'g'ri formatda ekanligini tekshiring!

5 daqiqa

🏋️ Casting mashqi

🎯 Mashq (5 daqiqa):

Castingni mashq qiling:

# Ma'lumotlar
yosh_matn = "17"
boy_matn = "165.5"
baho_son = 4

# Castinglar bajaring
yosh = int(?)
boy = float(?)
baho = str(?)

# Natijalarni chiqaring
print("Yosh:", yosh, "Turi:", type(yosh))
print("Bo'y:", boy, "Turi:", type(boy))
print("Baho:", baho, "Turi:", type(baho))
                

Bonus: O'z ma'lumotlaringiz bilan sinab ko'ring! 🎯

Uyga vazifa

🏠 Uyga vazifa

🎯 O'zingizni tanishtiruvchi dastur yarating!

Quyidagi talablarni bajaring:

📝 O'zgaruvchilar yarating (ism, yosh, sinf, maktab)
🔢 Yoshingizni string dan int ga casting qiling
📏 Bo'yingizni float sifatida saqlang
✅ Sevimli fanlar haqida Boolean yarating
🎨 String methodlarini ishlating (.upper(), .lower())
💬 Barcha kodga izohlar qo'shing

# Misol struktura:
'''
Bu dastur men haqimda ma'lumot beradi
Muallif: [Sizning ismingiz]
'''

# O'zgaruvchilar
ism = ?
yosh_matn = "?"
yosh = int(yosh_matn)
# ... davom eting
                

🎉 Birinchi dars yakunlandi!

Bugun o'rganganimiz:

💬 Izohlar: # va ''' ''' ishlatish
📦 O'zgaruvchilar: ma'lumot saqlash
🔢 Sonlar: int va float turlari
📝 Matnlar: string methodlari va indekslash
✅ Boolean: True/False va solishtirish
🔄 Casting: tur almashtirish

🚀 Keyingi dars: Ro'yxatlar, lug'atlar va sikllar!

🐍 Python bilan dasturlash juda qiziq! 🎯

Tabriklaymiz! 🎊